Trądzik pospolity

Trądzik pospolity, zwany inaczej młodzieńczym, jest schorzeniem skóry znanym już w starożytności. Opisywany był przez Arystotelesa /IV w p.n.e./ i Pliniusza / I w n.e./. Łacińska nazwa choroby „acne”, powstała na skutek błędu pisarskiego popełnionego ponad tysiąc lat temu w czasie przepisywania księgi medycznej. Zmieniono wówczas w wyrazie acme / szczyt, wierzchołek po łacinie/, literę m na n. Mianem „acme” określano w tamtych czasach kształt wykwitów chorobowych występujących w trądziku.
 

Wiadomości ogólne o trądziku

Trądzik pospolity jest jednym z najczęstszych schorzeń dermatologicznych. Pojawia się zazwyczaj w drugiej dekadzie życia , zarówno u chłopców jak i u dziewcząt. Ostatnio coraz częściej obserwuje się rozwój pierwszych zmian chorobowych w wieku późniejszym , a mianowicie po dwudziestym roku życia .

W przedziale wieku między dwunastym a dwudziestym piątym rokiem życia choruje na trądzik ok. 50 % młodzieży . U dzieci poniżej dwunastu lat zmiany pojawiają się rzadko , ale zdarza się , że poprzedzają objawy pokwitania .

Z wiekiem nasilenie procesu chorobowego zmniejsza się, zdarzają się jednak przypadki utrzymywania się zmian trądzikowych do trzydziestego, a nawet czterdziestego roku życia.

U większości osób choroba ma charakter łagodny, stanowiąc jedynie defekt kosmetyczny. Zdarza się jednak , że przebiega burzliwie pozostawiając trwałe ślady w postaci blizn. Blizny potrądzikowe są na ogół zanikowe ,czasami w obrębie barków i górnej części klatki piersiowej mają charakter przerosły.

Trądzik jest schorzeniem mieszków włosowych i gruczołów łojowych. Podłożem zmian skórnych jest nasilony łojotok , co celnie określa stwierdzenie prof. Kligmana: „Łój jest paliwem dla trądzikowego pieca”.

Zmiany chorobowe zlokalizowane są głównie na twarzy i plecach, rzadziej na klatce piersiowej i na karku.

Na obraz trądziku składają się wykwity niezapalne czyli zaskórniki oraz zmiany zapalne takie jak grudki , krosty i torbiele. Zmiany zapalne często po wygojeniu zostawiają przebarwienia utrzymujące się przez wiele miesięcy.
 

Typy kliniczne trądziku

Cechą charakterystyczną trądziku jest wielopostaciowość wykwitów. Obok zmian niezapalnych {mikrozaskórniki, zaskórniki} występują jednocześnie zmiany zapalne o różnym nasileniu {grudki, krosty}.

Zależnie od przewagi wykwitów danego rodzaju wyróżniamy trądzik zaskórnikowy, grudkowy i krostkowy. Sa to postacie trądziku najczęściej spotykane. Rzadsze odmiany to:

Jak powstają pryszcze

W sytuacji prawidłowej, gdy skóra jest zdrowa, łój swobodnie wypływa z gruczołów łojowych na jej powierzchnię. Do podstawowych czynników powodujących powstanie trądziku należą;

- zwiększona produkcja łoju, czyli łojotok

- gromadzenie się tego łoju w gruczole łojowym, na skutek „zatkania” się jego ujścia

- tworzenie się zaskórnika ze zgromadzonego łoju

Łój u osób skłonnych do trądziku ma nieprawidłowy skład i dlatego nie wypływa na zewnątrz tylko tworzy „korki” zatykające ujścia gruczołów łojowych. W zatkanych gruczołach gromadzą się bakterie beztlenowe Propionibacterium acnes, które wywołują stan zapalny widoczny na skórze jako pryszcz.

Mamy więc następujący ciąg wydarzeń    ŁOJOTOK – ZASKÓRNIK-PRYSZCZ

Skłonność do łojotoku ma podłoże genetyczne oraz hormonalne. Za nadmierne wydzielanie łoju odpowiedzialne są męskie hormony androgeny występujące również u kobiet.

Nieco inną odmianą trądziku jest trądzik kosmetyczny. Wywoływać go mogą pudry, róże, brylantyny, a nawet niektóre detergenty. Zmiany występują głównie na policzkach i mają charakter zaskórników i prosaków, rzadziej są to grudki i krosty.
 

Najnowsze trendy w leczeniu trądziku

W związku ze złożonym mechanizmem powstawania zmian trądzikowych , leczenie powinno być wielotorowe. Zaczynając leczenie danego pacjenta, należy uprzedzić go, że jest to choroba przewlekła, leczenie jest długie, a jego wynik zależy w dużym stopniu od starannego wypełniania wszystkich zaleceń. Obecnie preferuje się w leczeniu trzy kierunki . Są to : antybiotykoterapia, leczenie retinoidami oraz terapia hormonalna .

Antybiotyki znajdują zastosowanie w zmianach zapalnych i w zależności od stanu skóry stosujemy je doustnie i zewnętrznie lub tylko zewnętrznie.

Retinoidy czyli pochodne witaminy A zmniejszają wydzielanie łoju przez gruczoły łojowe i regulują proces rogowacenia zmniejszając tym samym ilość zaskórników . Mają również działanie przeciw zapalne. Stosuje się je głównie zewnętrznie, a jedynie w ciężkich przypadkach doustnie.

Produkcja łoju przez gruczoły łojowe kontrolowana jest przez hormony androgenowe, których wyraźną aktywność stwierdza się w okresie pokwitania. Androgeny u kobiet produkowane są głównie przez jajniki i korę nadnerczy. Ich nadmiar jest przyczyną utrzymywania się uporczywych zmian trądzikowych u niektórych kobiet, zwłaszcza w III i w IV dekadzie życia.

Preparaty antyandrogenowe zmniejszają produkcję tych hormonów w organiźmie kobiety. Najczęściej stosowanym antyandrogenem jest lek „Diane 35”, który ma również działanie antykoncepcyjne. Poprawa kliniczna następuje po około 3 miesiącach od rozpoczęcia kuracji.

Nowym kierunkiem w leczeniu trądziku dającym dobre efekty jest terapia specjalnym światłem czyli terapia LHE / link/.

Oprócz leczenia farmakologicznego, duże znaczenie ma właściwa pielęgnacja skóry. Powinno się zalecać mycie twarzy łagodnymi preparatami maksimum dwa razy dziennie. Częstsze mycie wzmaga bowiem łojotok.

W celu zamaskowania wykwitów skórnych można stosować środki do makijażu zmywalne wodą. W przypadku podrażnienia skóry i nadmiernego przesuszenia po preparatach przeciw trądzikowych należy aplikować kremy nawilżające , które nie stymulują tworzenia nowych zaskórników. Nie stosować spirytusu salicylowego. Jeżeli zmiany są nasilone, dobrze jest zasięgnąć porady u dermatologa. Nie usuwać wągrów poprzez wyciskanie, bo nie daje to trwałych efektów, a może się przyczynić do zaostrzenia zmian zapalnych. Twarz należy oczyszczać regularnie przy pomocy peelingów medycznych wykonywanych przez lekarzy dermatologów.

Na temat trądziku krąży wiele mitów, a oto niektóre z nich:

Zaskórniki czyli wągry są jednym z objawów łojotoku i trądziku pospolitego. Są to czopy łojowe powstające w wyniku nadmiernego rogowacenia ujść gruczołów łojowych oraz nieprawidłowego składu łoju.

Nie znamy przyczyn powodujących zmiany w składzie łoju, umiemy natomiast leczyć je i zapobiegać tworzeniu się zaskórników.

Nie wskazane jest mechaniczne czyszczenie skóry czyli tak zwane wyciskanie wągrów. Działanie takie nie likwiduje przyczyny powstawania zaskórników, prowadzi do mikro uszkodzeń skóry i do wtórnych infekcji. Mało tego, wągier „wyciśnięty” odtwarza się na nowo po 2 tygodniach.

Istotą nowoczesnej pielęgnacji skóry łojotokowej jest stosowanie preparatów lekko złuszczających, zapobiegających tworzeniu się wągrów.
 

Łojotokowe zapalenie skóry jest schorzeniem występującym u osób skłonnych do łojotoku. Atakuje najczęściej skórę głowy oraz twarz. Przebieg choroby jest przewlekły i nawrotowy.

Dolegliwość ta ma postać czerwonych łuszczących się ognisk, którym często towarzyszy świąd.

Zmiany mogą występować na głowie, na granicy skóry owłosionej /czoło/, w brwiach, w okolicach przynosowych /tzw. motyl/ i w fałdach nosa.